آژانس خبررسانی کوردپا
۱۸ مهر ۱۴۰۵؛ سازمان حقوق بشری کُردپا به مناسبت «روز جهانی مبارزه با لغو مجازات اعدام» (۱۰ اکتبر)، با ارائه یک گزارش تفکیکی -آماری مستند، نسبت به موج بی‌سابقه و شتاب‌زده اعدام‌های سیاسی در ایران هشدار می‌دهد. داده‌های گردآوری‌شده نشان می‌دهد که در بازه زمانی یک ساله از ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ تا ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶ ، ماشین اعدام جمهوری اسلامی ایران با تشدید سرکوب‌های سیاسی، دست‌کم ۶۷ زندانی سیاسی را اعدام کرده است است؛ آماری که نشان‌دهنده افزایش حدود ۹ برابری اعدام‌های سیاسی نسبت به میانگین سالانه ۱۴ سال گذشته است.
این گزارش همچنین به بررسی الگوهای سرکوب در این موج بی‌سابقه می‌پردازد؛ از جمله: تفکیک دقیق اتهامات، تحلیل فاز اعدام‌های شتاب‌زده، مخفی‌کاری در مکان اجرای احکام، اعدام‌های ملاءعام، سناریوسازی رسانه‌ای از طریق پخش اعترافات اجباری تحت شکنجه، مجازات خانواده‌ها با ناپدیدسازی قهری پیکرها و ممانعت از سوگواری، و بررسی ترکیب اتنیکی و تابعیتی اعدام‌شدگان. در نهایت، کُردپا ضمن هشدار نسبت به اینکه جمهوری اسلامی وارد فاز به‌کارگیری اعدام به‌عنوان وحشت حداکثری در تکمیل حاکم‌کردن فضای امنیتی-نظامی بر جامعه شده، تأکید می‌کند که با وجود صدها زندانی سیاسی دیگر در خطر فوری اعدام، جمهوری اسلامی هیچ فشار و بازدارندگی برای توقف کشتار متصور نیست؛ از این‌رو محکومیت‌های لفظی کارایی نداشته و توقف این ماشین اعدام نیازمند اقدام فوری، جدی و همه‌جانبهٔ بین‌المللی است.
۱) بازنمود کلی آمار؛
۱۰۲ اعدام طی ۱۴ سال در برابر ۶۷ اعدام طی یک سال
طی ۱۴ سال گذشته (۲۰۱۲ تا ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵)، مجموعا ۱۰۲ زندانی سیاسی در ایران اعدام شده‌اند؛ یعنی به‌طور میانگین سالانه بیش از ۷ نفر.
در مقابل، تنها طی یک سال اخیر (از ۱۰ اکتبر ۲۰۲۵ تا ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶)، دست‌کم ۶۷ زندانی سیاسی اعدام شده‌اند. این آمار نشان می‌دهد که میانگین سالانه اعدام زندانیان سیاسی در این دوره حدود ۹ برابر میانگین سالانه ۱۴ سال پیش از آن بوده است.
نگاهی به کل آمار اعدام‌ها: از اکتبر ۲۰۲۵ تا اکتبر ۲۰۲۶، دست‌کم ۱۰۶۶ تن در ایران به اتهامات مختلف اعدام شده‌اند (کُردپا در گزارش‌های قبلی، ثبت ۸۲۶۰ اعدام در ایران را بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۵ گزارش کرده بود).
۲) مسیر آغاز اعدام‌های شتاب‌زده سیاسی از دی‌ماه ۱۴۰۴
- مرحله نخست (دی و بهمن ۱۴۰۴): اجرای اعدام ۲ زندانی سیاسی با اتهام جاسوسی.
- مرحله دوم / فاز سرکوب حداکثری (از ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵): ورود به فاز اجرای شتاب‌زده احکام اعدام، به‌ویژه علیه معترضان و متهمان به جاسوسی؛
به‌طوری‌که اجرای احکام به میانگین بی‌سابقه بیش از ۷ اعدام سیاسی در هفته رسید. این بازه، بالاترین نرخ اجرای اعدام‌های سیاسی در یک دوره کوتاه پس از دهه ۱۳۶۰ محسوب می‌شود.
۳) تفکیک اتهامات و پرونده‌های ۶۷ زندانی سیاسی اعدام‌شده
- جاسوسی و پرونده‌های مرتبط با جنگ (۳۵ نفر): شامل ۳۱ مورد منتسب به ارتباط با اسرائیل (۱۴ معترض دی‌ماه، ۴ نفر در ارتباط با جنگ ۴۰ روزه، ۲ نفر در ارتباط با جنگ ۱۲ روزه و ۱۱ نفر با اتهامات مشابه) و ۴ مورد منتسب به ارتباط با کشورهای عربی.
- محاربه و افساد فی‌الأرض (۲۰ نفر): تماما مربوط به بازداشت‌شدگان و معترضان اعتراضات سراسری دی‌ماه ۱۴۰۴.
- بَغی (۱۰ نفر): شامل ۷ تن در ارتباط با مجاهدین خلق، ۲ تن در ارتباط با احزاب سیاسی کردستان، و ۱ شهروند بلوچ.
- در ارتباط با اعتراضات «ژن، ژیان، ئازادی» (۲ نفر): معترضان بازداشت‌شده در جریان اعتراضات.
توضیح: این دسته‌بندی صرفا براساس اتهامات مطرح‌شده توسط نهادهای قضایی حکومت است و به معنای تأیید صحت این ادعاها نیست.
۴) الگوهای نقض حقوق بشر و سلب حق دادرسی منصفانه
داده‌های کُردپا نشان می‌دهد که نهادهای امنیتی و قضایی الگوهای کاملا مشخصی را برای سلب امکان دفاع و ایجاد ارعاب عمومی به کار بسته‌اند؛
- مخفی‌کاری در محل اعدام: علیرغم انتشار رسمی خبر اعدام‌ها، حکومت در گزارش‌های خود هیچ اشاره‌ای به محل دقیق اعدام نکرده است. همچنین ۶۰٪ این افراد در گروه‌های ۲ تا ۳ نفره و در سکوت خبری مطلق اعدام شده‌اند.
- اعدام در ملاءعام: اجرای حکم اعدام دست‌کم ۶ تن از معترضان دی‌ماه ۱۴۰۴ در ملاءعام در شهرهای قم و اصفهان.
- پروپاگاندا و اعترافات اجباری تحت شکنجه: برای ۶۳ تن از ۶۷ زندانی (۹۴٪) پروژه‌های اعتراف‌گیری اجباری و سناریوسازی رسانه‌ای اجرا شده است:
- ۳۱ مورد: پخش اعترافات اجباری در مکان نامعلوم همراه با مونتاژ تصاویر منتسب.
- ۲۰ مورد: پخش اعترافات اجباری در دادگاه همراه با مونتاژ تصاویر منتسب.
- ۸ مورد: پخش اعترافات اخذشده در دادگاه‌های مخفیانه، فاقد وکیل تعیینی و محروم از حضور خانواده.
- ۴ مورد: پخش اعترافات اجباری در مکان‌های نامشخص.
- ۲ مورد: پخش صرف فیلم‌های منتسب.
- سایر موارد: در ۲ مورد، تنها تصاویر افراد در دادگاه‌های فاقد وکیل اختیاری و محروم از حضور خانواده منتشر شد؛ و در مورد ۲ زندانی کورد نیز هیچ تصویر یا اعترافی منتشر نگردید.
تمامی فیلم‌های اعترافات اجباری به‌صورت تقطیع و مونتاژشده، هم‌زمان یا با فاصله کوتاهی از اجرای اعدام منتشر شده‌اند. در موارد متعدد، جامعه حتی از بازداشت این افراد بی‌خبر بود و چهره آنان برای اولین‌بار در رسانه‌های حکومتی پخش شد؛ زیرا خانواده‌ها تحت فشارهای شدید امنیتی از اطلاع‌رسانی منع شده بودند.
۵) جرمِ ناپدیدسازی قهری پیکر قربانیان
یکی از ضدانسانی‌ترین ابعاد این موج سرکوب، ممانعت از تحویل پیکر اعدام‌شدگان به خانواده‌هاست؛
- پیکر ۸ شهروند کورد و ۲ شهروند بلوچ پس از اعدام توسط نهادهای امنیتی ضبط شده و مصداق بارز «ناپدیدسازی قهری» (Forced Disappearance) است.
- استثنا در تحویل پیکر: تنها پیکر دو زندانی سیاسی کورد به نام‌های اشکان مالکی و مهرداد محمدی‌نیا به‌دلیل مذهب تشیع و سابقه جانبازی پدرشان در جنگ ۸ ساله به خانواده‌ها تحویل داده شد. در بقیه موارد، ممانعت از تحویل پیکر، سلب اطلاع از محل دفن و قدغن کردن مراسم سوگواری به عنوان ابزار مجازات تکمیلی علیه خانواده‌ها به کار رفته است.
۶) ترکیب اتنیکی و تابعیتی زندانیان سیاسی اعدام‌شده؛
از میان ۶۷ زندانی سیاسی اعدام‌شده در یک سال اخیر (اکتبر ۲۰۲۵ تا اکتبر ۲۰۲۶):
- ۱۰ شهروند کُرد
- ۲ شهروند بلوچ
- ۲ شهروند تُرک
- ۳ تبعه کشور افغانستان
- ۳ تبعه کشور عراق
- ۴۷ شهروند از سایر اتنیک‌ها/نقاط ایران (یا اشخاصی که هویت اتنیکی دقیق آنان مشخص نشده است).
نگاهی به ترکیب اتنیکی بازه ۱۴ ساله (۲۰۱۲ تا اکتبر ۲۰۲۵): در طول ۱۴ سال پیش از این دوره، مجموع ۱۰۲ زندانی سیاسی اعدام شده بودند که شامل ۳۷ کورد، ۲۰ بلوچ، ۱۲ عرب، ۱ تُرک و ۳۲ سایر اتنیک‌ها بوده‌اند (که ۲۴ تن از آنان با اتهام جاسوسی اعدام شدند).
هشدار؛ لزوم اقدام عاجل بین‌المللی و بی‌اثری محکومیت‌های لفظی
سازمان حقوق بشری کُردپا با محکومیت شدید این موج بی‌سابقه از کشتار حکومتی، هشدار می‌دهد که جمهوری اسلامی برای ارعاب جامعه، سرکوب از طریق اعدام را وارد فاز بس سهمگین و وحشتناکی کرده است. این سرکوب تنها به اعدام‌های شتاب‌زده، مخفیانه و بی‌سابقه محدود نمی‌شود، بلکه با شکنجهٔ روانی نظام‌مند خانواده‌ها، تهدیدهای گسترده جهت وادار کردن آنان به سکوت، ناپدیدسازی قهری پیکرها و تحمیل رنج مضاعف، ابعادی تکان‌دهنده به خود گرفته است. با این حال، جامعه علیرغم این حجم از خشونت، در «سوگ جمعی» عمیق برای هزاران جان‌باختهٔ اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، ده‌ها اعدام‌شده سیاسی و بیش از ۱۰۰ زندانی سیاسی در خطر فوری اعدام به سر می‌برد. حکومت با بی‌اعتنایی مطلق به ارزش جان انسان‌ها و نادیده گرفتن سوگ جامعه، هیچ بازدارندگی اخلاقی یا قانونی برای خود متصور نیست.
کُردپا تاکید می‌کند که تجربه یک سال گذشته نشان داده صرفِ «محکومیت‌های گسترده» نه تنها نتوانسته ماشین اعدام را متوقف کند، بلکه اعدام زندانیان سیاسی با افزایش ۹ برابری مواجه شده است که نشان‌دهنده ابزار قرار دادن اعدام برای سرکوب آزادی‌ها و امنیتی-نظامی‌تر کردن جامعه توسط حکومت است. بنابراین، اگر اقدام جدی، عملی و همه‌جانبه در سطح بین‌المللی صورت نگیرد، حکومت جمهوری اسلامی هیچ دلیلی برای کاهش یا توقف اعدام‌ها نمی‌بیند و به روند اعدام‌های شتاب‌زده و سرکوب فزاینده ادامه خواهد داد.
آمار این گزارش بر اساس داده‌های گردآوری‌شده توسط سازمان حقوق بشری کُردپا و مطابق با اصول مشخص این سازمان برای ثبت و مستندسازی موارد اعدام است. با توجه به نبود آزادی بیان، سرکوب گسترده و قطعی‌های مکرر اینترنت از سوی حکومت، احتمال دارد شمار واقعی اعدام‌ها بیش از آمار ثبت‌شده در این گزارش باشد.
فهرست اسامی ۶۷ زندانی سیاسی اعدام‌شده به همراه تاریخ اجرای حکم؛
۱. مهندس جواد نعیمی — ۲۶/۷/۱۴۰۴
۲. عقیل کشاورز — ۲۹/۹/۱۴۰۴
۳. علی اردستانی — ۱۷/۱۰/۱۴۰۴
۴. حمیدرضا ثابت اسماعیل‌پور — ۸/۱۱/۱۴۰۴
۵. کوروش کیوانی — ۲۷/۱۲/۱۴۰۴
۶. صالح محمدی — ۲۸/۱۲/۱۴۰۴
۷. سعید داوودی — ۲۸/۱۲/۱۴۰۴
۸. مهدی قاسمی — ۲۸/۱۲/۱۴۰۴
۹. علی‌اکبر دانشورکار (شاهرخ) — ۱۰/۱/۱۴۰۵
۱۰. محمد تقوی سنگدهی — ۱۰/۱/۱۴۰۵
۱۱. پویا قبادی — ۱۱/۱/۱۴۰۵
۱۲. بابک علیپور — ۱۱/۱/۱۴۰۵
۱۳. وحید بنی‌عامریان — ۱۵/۱/۱۴۰۵
۱۴. ابوالحسن منتظر — ۱۵/۱/۱۴۰۵
۱۵. امیرحسین حاتمی — ۱۳/۱/۱۴۰۵
۱۶. علی فهیم — ۱۷/۱/۱۴۰۵
۱۷. محمدامین بیگلری — ۱۶/۱/۱۴۰۵
۱۸. شاهین واحدپرست کلور — ۱۶/۱/۱۴۰۵
۱۹. علی نادر العبیدی — ۱۷/۱/۱۴۰۵
۲۰. فاضل شیخ کریم — ۱۷/۱/۱۴۰۵
۲۱. محمد (نیما) معصوم‌شاهی — ۳۱/۱/۱۴۰۵
۲۲. حامد ولیدی — ۳۱/۱/۱۴۰۵
۲۳. امیرعلی میرجعفری — ۱/۲/۱۴۰۵
۲۴. مهدی فرید — ۲/۲/۱۴۰۵
۲۵. سلطان‌علی شیرزادی‌فخر — ۳/۲/۱۴۰۵
۲۶. عرفان کیانی — ۵/۲/۱۴۰۵
۲۷. عامر رامش — ۶/۲/۱۴۰۵
۲۸. ساسان آزادوار — ۱۰/۲/۱۴۰۵
۲۹. ناصر بگرزاده — ۱۲/۲/۱۴۰۵
۳۰. یعقوب کریم‌پور — ۱۲/۲/۱۴۰۵
۳۱. محراب عبدالله‌زاده — ۱۳/۲/۱۴۰۵
۳۲. مهدی رسولی — ۱۴/۲/۱۴۰۵
۳۳. محمدرضا میری — ۱۴/۲/۱۴۰۵
۳۴. ابراهیم دولت‌آبادی‌نژاد — ۱۴/۲/۱۴۰۵
۳۵. عرفان شکورزاده — ۲۱/۲/۱۴۰۵
۳۶. عبدالجلیل شه بخش — ۲۲/۲/۱۴۰۵
۳۷. محمد عباسی — ۲۳/۲/۱۴۰۵
۳۸. احسان افرشته — ۲۳/۲/۱۴۰۵
۳۹. رامین ژله — ۳۱/۲/۱۴۰۵
۴۰. کریم معروف‌پور — ۳۱/۲/۱۴۰۵
۴۱. مجتبی کیان — ۳/۳/۱۴۰۵
۴۲. عباس اکبری فیض‌آبادی — ۴/۳/۱۴۰۵
۴۳. غلامرضا خانی‌شکراب — ۵/۳/۱۴۰۵
۴۴. اشکان مالکی — ۹/۳/۱۴۰۵
۴۵. مهرداد محمدی‌نیا — ۹/۳/۱۴۰۵
۴۶. فتح‌الله آوری — ۱۳/۳/۱۴۰۵
۴۷. جواد زمانی — ۲۶/۳/۱۴۰۵
۴۸. ابوالفضل ساعدی — ۲۶/۳/۱۴۰۵
۴۹. محمد امینی دهقانی — ۲۳/۴/۱۴۰۵
۵۰. عارف خوشکار — ۲۳/۴/۱۴۰۵
۵۱. عرفان اسفندیاری — ۲۸/۴/۱۴۰۵
۵۲. گل‌محمد محمدی — ۲۸/۴/۱۴۰۵
۵۳. مهدی خانکی — ۳۱/۴/۱۴۰۵
۵۴. ابوالفضل سپاهی بادجانی — ۶/۵/۱۴۰۵
۵۵. امیرحسین صفری حسین‌آبادی — ۶/۵/۱۴۰۵
۵۶. امید بهزاد — ۱۲/۵/۱۴۰۵
۵۷. پوریا صفوت — ۱۲/۵/۱۴۰۵
۵۸. شهرام صادقی — ۲۵/۵/۱۴۰۵
۵۹. قائم حسینی — ۲۹/۵/۱۴۰۵
۶۰. مجید آدینه — ۱/۶/۱۴۰۵
۶۱. حسین پدران — ۲۸/۶/۱۴۰۵
۶۲. تورات محمدی — ۱/۷/۱۴۰۵
۶۳. علی همتی سیستانی — ۸/۷/۱۴۰۵
۶۴. مجید نیک‌اندیش — ۸/۷/۱۴۰۵
۶۵. سیاوش جمشیدی خیرآبادی — ۱۱/۷/۱۴۰۵
۶۶. علیرضا سپاهی بادجانی — ۱۳/۷/۱۴۰۵
۶۷. علیرضا رئیسی حسن‌هندویی — ۱۳/۷/۱۴۰۵
تنظیم؛ اوین مصطفی‌زاده
