آژانس خبررسانی کوردپا
۱۶ مهر ۱۴۰۵؛ احمدرضا حائری، مدافع حقوق بشر و زندانی سیاسی سابق، شهروند کورد ایلام و ساکن تهران، یکی از پنج برنده جایزه «مدافعان حقوق بشر در معرض خطر» فرانت لاین دیفندرز در سال ۲۰۲۶ شد. حائری فعالیت‌های حقوق بشری خود را از سال ۱۳۹۳ و پس از اعتراض به سرکوب و ضرب‌وجرح زندانیان بند ۳۵۰ اوین آغاز کرد و از آن زمان در دفاع از حقوق زندانیان و مخالفت با مجازات اعدام فعالیت داشته است. او با وجود چندین بازداشت و محکومیت، به نامه‌نگاری، افشاگری و فعالیت علیه اعدام ادامه داد و در سال ۱۴۰۲ از پایه‌گذاران کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» شد.
سازمان فرانت لاین دیفندرز اعلام کرده است که مفتخر است طی مراسم ویژه‌ای در دوبلین، پنج مدافع حقوق بشری را که حاضر به سکوت نشدند، به عنوان «مدافعان حقوق بشر در معرض خطر سال ۲۰۲۶» معرفی کند. احمدرضا حائری، به عنوان یک فعال ضد مجازات اعدام در ایران که به تازگی از زندان آزاد شده، یکی از برندگان این جایزه است. فرانت لاین دیفندرز همچنین اشاره کرده است که با وجود آن‌که احمدرضا حائری به تازگی آزاد شده است، همچنان در ایران حضور دارد و نتوانست به دوبلین سفر کند تا جایزه خود را دریافت کند.
«آلن گلاسگو»، مدیرعامل فرانت لاین دیفندرز، با اشاره به وضعیت نگران‌کننده مدافعان حقوق بشر در سراسر جهان، گفت نسل قدرتمندی از مدافعان به آینده‌ای روشن‌تر باور دارند و برندگان جایزه امسال نمادی از این موج تغییر هستند؛ مدافعانی از سراسر جهان که با شجاعت و به‌صورت مسالمت‌آمیز برای عدالت و برابری ایستادگی کرده و با وجود خطراتی همچون بازداشت خودسرانه، شکنجه، تهدید به مرگ، آزار قضایی و افترا، سکوت نکرده‌اند.
فرانت لاین دیفندرز درباره احمدرضا حائری نوشته است؛ «احمدرضا حائری» یک مدافع حقوق بشر ایرانی کورد و فعال ضد مجازات اعدام است که زندگی خود را وقف دفاع از کرامت و حقوق اساسی دیگران کرده است. او در تاریخ ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، پس از گذراندن سه سال و نیم حبس، از زندان آزاد شد؛ حبسی که در طول آن، نه حملات فیزیکی، نه سلول انفرادی و نه آزار و اذیت قضایی توانست خدشه‌ای به شجاعت او در دفاع از حقوق زندانیان، از جمله حق زندگی آن‌ها، وارد کند.
احمدرضا یکی از آغازگران کارزار «سه‌شنبه‌های نه به اعدام»، یک جنبش خودجوش و با رهبری زندانیان علیه اعدام در ایران است. اکنون زندانیان در ده‌ها زندان، هر سه‌شنبه ــ اعدام‌ها اغلب در روز چهارشنبه اجرا می‌شوند ــ در اعتصاب غذای هفتگی، علیرغم عواقب شدید، شرکت می‌کنند.
فرانت لاین دیفندرز، با اشاره به یکی از سخنان احمدرضا حائری در مبارزه‌اش علیه اعدام، آورده است؛ «آن‌ها مرگ می‌خواهند، در حالی که ما برای زندگی مبارزه می‌کنیم. من مطمئنم که در مبارزه‌ی ما برای حق حیات، شکستی در کار نخواهد بود.»
خلاصه‌ای از پرونده و کنشگری‌های احمدرضا حائری (۱۳۹۳ تا ۱۴۰۵)
آغاز مبارزه از پنج‌شنبه سیاه اوین (۱۳۹۳ - ۱۳۹۹)؛
- نقطه شروع پرونده قضایی احمدرضا حائری به ۲۸ فروردین ۱۳۹۳ و یورش نیروهای امنیتی به بند ۳۵۰ زندان اوین بازمی‌گردد. در ۲ اردیبهشت همان سال، جمعی از خانواده‌ها و شهروندان در اعتراض به ضرب‌وجرح شدید زندانیان مقابل دفتر ریاست‌جمهوری تجمع کردند. حائری ۲۰ روز بعد (۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۳) توسط قرارگاه ثارالله بازداشت شد. شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب (قاضی صلواتی) او را به ۳ سال و ۶ ماه حبس محکوم کرد. این حکم در دیوان عالی نقض شد، اما دادگاه تجدیدنظر (قاضی زرگر و قاضی بابایی) در نهایت او را به ۶ ماه حبس و ۷۴ ضربه شلاق محکوم نمود. حکم شلاق در ۴ مرداد ۱۳۹۹ اجرا شد و او پس از تحمل حبس در فشافویه، در ۱۷ مهر ۱۳۹۹ به‌صورت مشروط آزاد شد.
افشاگری درباره مرگ زندانیان و بازداشت مجدد (۱۴۰۰ - ۱۴۰۲)؛
- حائری پس از آزادی سکوت نکرد؛ در ۱۷ شهریور ۱۴۰۰ در تجمع اعتراض به تحولات افغانستان شرکت کرد و هم‌زمان درباره مرگ مشکوک زندانیان (از جمله ساسان نیک‌نفس و امیرحسین حاتمی) افشاگری نمود که با شکایت سازمان زندان‌ها مواجه شد. در ۱۱ خرداد ۱۴۰۱ اطلاعات سپاه منزلش را تفتیش و در ۶ تیر ۱۴۰۱ او را بازداشت کرد. شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب او را به ۳ سال و ۸ ماه حبس محکوم کرد. او در ۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۲ خود را برای اجرای حکم معرفی کرد و به قزل‌حصار تبعید شد. در خرداد ۱۴۰۲ دادگاه غیابی دیگری او را به ۳ ماه حبس محکوم کرد و در مهر ۱۴۰۲ طی نامه‌هایی به اژه‌ای، تبعید با غل و زنجیر و محرومیت از دیدار دخترش هستی را افشا نمود.
نامه‌نگاری‌ها، افشاگری‌های جسورانه و کارزار علیه اعدام (۱۴۰۲ - ۱۴۰۳)؛
- افشای اعدام مصنوعی: در آذر ۱۴۰۲ حائری با پذیرش خطرات جانی، شکنجه و «اعدام مصنوعی» سامان یاسین را افشا کرد و در نامه‌ای به اژه‌ای خواستار بررسی دوربین‌های بند ۲۴۰ و تشکیل کمیته حقیقت‌یاب شد.
- کارزار سه‌شنبه‌های نه به اعدام: در بهمن ۱۴۰۲ پس از یورش گارد زندان به بند، او همراه ۹ زندانی دیگر (از جمله سعید ماسوری، جعفر ابراهیمی و حمزه سواری) پایه‌گذار اعتصاب غذای هفتگی «سه‌شنبه‌های نه به اعدام» شد و از ندا الناشف (مقام سازمان ملل) برای بازدید از قزل‌حصار دعوت کرد.
- افشاگری‌ها و بیانیه‌ها: در اسفند ۱۴۰۲ انتقال زندانیان با زنجیر به پای دار را «سمفونی اعدام» نامید. در تیر ۱۴۰۳ انتخابات ریاست‌جمهوری را تحریم کرد. در شهریور ۱۴۰۳ طی نامه‌ای مشترک از محرومیت درمانی زندانیان بیمار به عنوان «قتل سیستماتیک و کشتار سفید» یاد کرد.
- افشای پنهان‌کاری قضایی: در آبان ۱۴۰۳ افشا کرد قاضی عباس‌علی حوزان (شعبه ۳۶) از فرط عصبانیت ۲۰ ماه حبس اضافه برایش بریده و یک سال این حکم را مخفی کرده تا اعاده دادرسی او در دیوان عالی را مختل کند.
- مواضع سیاسی: در آذر ۱۴۰۳ پس از سقوط بشار اسد در نامه‌ای نوشت «استبداد اقلیت تاریخ انقضای حتمی دارد» و به بازجویان پاسخ مکتوب نداد. او همچنین نسبت به خطرات ترور قضات دیوان عالی بر سرنوشت زندانیان و بخشنامه دادستان ملارد برای تسریع اعدام‌ها هشدار داد.
ایستادگی در برابر یورش‌ها، پرونده‌سازی جدید و آزادی (۱۴۰۴ - ۱۴۰۵)؛
- اردیبهشت ۱۴۰۴ حائری برای دادخواهی محسن لنگرنشین نامه نوشت و در فایل صوتی افشا کرد که سر قناعت‌کار (رئیس دادسرا) به دلیل محروم کردن وکلای متهمان اعدامی فریاد زده است. در تیر ۱۴۰۴ پس از بازداشت برادرش سجاد، هشدار داد که با جانش به مقابله خواهد آمد. در ۴ مرداد ۱۴۰۴ طی یورش ۱۰۰ نیروی گارد ویژه ضرب‌وجرح و به انفرادی منتقل شد. در بهمن ۱۴۰۴ به دلیل کارزار نه به اعدام به شورای انضباطی کشانده شد و هم‌زمان از سوی برخی اوباش اجیرشده در زندان تهدید به قتل و چاقوکشی شد. در اردیبهشت ۱۴۰۵ مجدداً به صورت ویدیوکنفرانس تفهیم اتهام شد.
- آخرین وضعیت او این است که ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ با پایان یافتن کامل دوران محکومیتش، از زندان قزل‌حصار آزاد گردید.
«فرانت لاین دیفندرز»؛
جایزه سالانه «فرانت لاین دیفندرز» برای مدافعان حقوق بشر در معرض خطر، در سال ۲۰۰۵ با هدف بزرگداشت مدافعانی پایه‌گذاری شد که با وجود خطرات شخصی، سهم برجسته‌ای در ارتقا و حفاظت از حقوق بشر دارند. این جایزه با جلب توجه جهانی به فعالیت و مبارزات آنان، بستری بین‌المللی برای طرح مسائلی که از آن دفاع می‌کنند فراهم می‌کند. برندگان سال ۲۰۲۶، پنجاهمین مدافعان حقوق بشری هستند که فرانت لاین دیفندرز از زمان نخستین دوره این جایزه از فعالیت آنان تقدیر می‌کند. برندگان امسال از میان صدها نامزد و در یک فرایند امن و با مشارکت عمومی، طی فاصله زمانی آبان تا دی ۱۴۰۴ انتخاب شدند و در کنار دریافت جایزه، از حمایت فرانت لاین دیفندرز در زمینه‌هایی همچون امنیت فیزیکی و دیجیتال، کنش‌گری، پدیداری و رفاه برخوردار خواهند شد. مراسم اهدای این جایزه امروز در «کالج ترینیتی دوبلین» و با حضور دیپلمات‌های خارجی، نمایندگان دولت ایرلند و بخش امور خارجه، جامعه مدنی، رسانه‌ها و دیگر حاضران برگزار شد.
